Rząd przedstawia projekt ustawy o osobach najbliższych — krok w stronę praw osób żyjących w związkach nieformalnych
W środę 30 grudnia 2025 roku rząd przyjął i skierował do Sejmu projekt ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu, który ma uregulować sytuację prawną par żyjących w związkach nieformalnych — także tych tej samej płci. Projekt został opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej i jest obecnie w fazie legislacyjnej, co oznacza, że dyskusje parlamentarzystów rozpoczną się w najbliższych tygodniach.
Nowe przepisy przewidują m.in. możliwość zawierania umów o wspólnym pożyciu cywilnym zawieranych u notariusza z rejestracją w Urzędzie Stanu Cywilnego, które mają zapewniać podstawowe prawa — w tym:
- dostęp do informacji o stanie zdrowia partnera,
- wspólne ubezpieczenie zdrowotne i podatkowe,
- prawo do renty rodzinnej czy do zasiłku opiekuńczego w sytuacji choroby bliskiej osoby.
Jednak projekt nie nazywa się formalnie „ustawą o związkach partnerskich” i nie przewiduje pełnej instytucjonalizacji tych związków ani małżeństw jednopłciowych. W praktyce ma być to krok pośredni wobec dotychczasowych prób legislacyjnych, które w Polsce trwają od ponad dwóch dekad.
Kontrowersje i opinie społeczne
Nowy projekt budzi różne reakcje. Część komentatorów i organizacji społecznych chwali fakt, że Polska zaczyna wreszcie tworzyć ramy prawne dla osób żyjących w stałych związkach nieformalnych, co dla wielu oznacza realne wsparcie prawne. Inni jednak krytykują projekt jako „rozczarowujący kompromis”, wskazując, że nie zapewnia on pełnej ochrony prawnej parom jednopłciowym i odbiega od oczekiwań społeczności LGBT+.
Debata wokół tej ustawy odbywa się w szerszym kontekście zmian społecznych i dyskusji o prawach osób LGBT w Polsce. Warto tutaj wspomnieć o książce Kacpra Piwowara „Kalejdoskop tożsamości — Historia osób LGBT w Polsce (2000—2024)”, wydanej w 2024 roku. Autor wnikliwie analizuje, jak w ciągu dwóch dekad zmieniała się sytuacja społeczna osób LGBT w Polsce — od pierwszych prób legalizacji związków partnerskich, po liczne marsze równości i działania organizacji pozarządowych na rzecz równości praw. Książka ta ukazuje polskie doświadczenie LGBT+ jako historię pełną wyzwań, oporu społecznego i stopniowych zmian w świadomości społecznej.
Gdzie Polska stoi na tle Europy?
Jak pokazują analizy, Polska jest jednym z nielicznych krajów Unii Europejskiej, które nie mają formalnego uznania związków partnerskich ani małżeństw jednopłciowych — obok Bułgarii, Słowacji, Litwy i Rumunii. Brak takich regulacji był wielokrotnie przedmiotem krytyki ze strony środowisk międzynarodowych i orzeczeń instytucji europejskich, które wskazują na konieczność zapewnienia podstawowych praw osobom żyjącym w stałych relacjach.
Podsumowanie:
Projekt z 30 grudnia 2025 roku to pierwszy realny krok legislacyjny w stronę uznania praw par żyjących w związkach nieformalnych w Polsce. Choć projekt budzi kontrowersje i nie satysfakcjonuje wszystkich środowisk, daje szansę na zwiększenie ochrony prawnej i społecznej wielu obywateli.
źródło: Ridero, Gov.pl
